هر روز پیام های زیادی دریافت می کنم از دوستانی که مایلند وارد کار ترجمه کتاب بشوند. متن زیر برای این دوستان است، امیدوارم به کار علاقه مندان ترجمه بیاید.
۱٫ زمینه: ببینید مایلید در چه زمینه ای فعالیت کنید. زمینه ای را انتخاب کنید که می شناسید، در آن مطالعه قبلی دارید، اصطلاحات تخصصی آن زمینه را بلدید، کتاب های متعددی درباره اش خوانده اید، همیشه ادبیات داستانی بهترین انتخاب نیست. ممکن است بتوانید مترجم خوبی برای متون پزشکی، فنی و مهندسی، روانشناسی، مدیریت، کتاب های کودکان یا ده ها زمینه دیگر باشید. درست است که در حین کار چیزهای زیادی یاد می گیرید، اما قرار نیست که کتاب یک ناشر را موش آزمایشگاهی برای آموزش خودتان بکنید.
۲٫ زبان مبدا: ببینید در زبان مبدا چه قدر مهارت دارید. چند کتاب در زمینه مورد نظرتان به زبان مبدا خوانده اید؟ آیا بر زبان عامیانه و کوچه و بازار آن زبان هم تسلط دارید؟ آیا می توانید فیلم هایی را که به آن زبان ساخته شده، ببینید و بفهمید؟ آیا فرهنگ های لغت متعدد دارید؟ به طور مثال، اگر زبان مبدا کتاب انگلیسی است، آیا به دیکشنری های انگلیسی به انگلیسی و انگلیسی به فارسی عمومی و تخصصی دسترسی دارید؟ آیا مهارت کافی در استفاده از منابع برای به دست آوردن اطلاعات دارید؟ آیا می توانید نثر و سبک نویسنده را شناسایی کنید و از نثر و سبک نویسنده ای دیگر تمایز بدهید؟
۳٫ حوصله: یکی از مهم ترین اصول ترجمه این است که فرض را بر “دانستن” نگذارید. در هر موردی که تردید دارید، فرض را بر این بگذارید که “نمی دانید” و برای اطمینان به منابع معتبر مراجعه کنید. ببینید آیا حوصله این را دارید که مرتب به منابع مراجعه کنید؟
۳٫ زبان مقصد (در این مورد، فارسی): اینکه زبان مادری تان فارسی باشد کافی نیست. چند کتاب به زبان فارسی خوانده اید؟ آیا با ادبیات کلاسیک و معاصر فارسی آشنایی دارید؟ (در هر زمینه ای که قصد ترجمه داشته باشید، آشنایی با متون کهن و معاصر فارسی ضروری است). آیا بر دستور زبان فارسی مسلطید؟ نباید فرض را بر مختصر آموزش های دبیرستانی بگذارید. عملا دانش آموزان دبیرستان های ایران هیچ آموزشی برای فنون نگارش صحیح نمی بینند. آیا خطاهای رایج در زبان فارسی را می شناسید؟ آیا دایره واژگانی کافی دارید؟ آیا به فرهنگ های معتبر فارسی به فارسی برای یافتن مترادف های صحیح دسترسی دارید؟
۴٫ نثر و قدرت نوشتن: اگر قصد دارید مترجم بشوید، باید خودتان را به تازه ترین فنون نگارش مجهز کنید. آیا می توانید بدون سرقت ادبی، متنی سلیس، خوانا، ساختارمند و جذاب بنویسید؟ آیا می توانید مقصودتان را در کوتاه ترین حجم و به شیواترین شکل منتقل کنید؟ آیا نثر شما یکدست است؟ آیا نوشته شما یکپارچه است؟
۵٫ دستور خط: در زبان فارسی ــ متأسفانه ــ دستور خط فراگیری وجود ندارد. یکی از کارهایی که می توانید بکنید، مطالعه دستور خط فارسی مصوب فرهنگستان یا رعایت دستور خط ناشر است. به هر حال دقت کنید که رسم الخطی که در هنگام نوشتن استفاده می کنید، باید در سراسر متن یکدست باشد. بدترین کار این است که در یک سطر بنویسید “آن جا”، و جای دیگری بنویسید “آنجا”.
۶٫ نویسنده: آیا نویسنده را به قدر کافی می شناسید؟ آثار دیگر او را خوانده اید؟ ترجمه های دیگری را که از آثار او منتشر شده دیده اید؟ جهان بینی و نگاه و سبک او را می شناسید؟
۷٫ ویرایش: مترجم باید خودش ویراستار زبده ای باشد. آیا اصول ویرایش را می شناسید؟ کتاب های آیین ویرایش را خوانده اید؟ قدرت این را دارید که خطاها و نقص های نثر دیگران را تشخیص بدهید؟ آیا می توانید یک جمله را به پنج شکل مختلف بنویسید؟
۸٫ بررسی ناشرها: اگر تمام کیفیات و مهارت های بالا را دارید، باید ناشرتان را انتخاب کنید. فهرست ناشران را از سایت خانه کتاب دریافت کنید. فهرست کتاب هایشان را بررسی کنید، ناشرانی را که کتاب هایی در زمینه مورد نظر شما منتشر کرده اند، جدا کنید. تلفن و ایمیل و نشانی آن ها را یادداشت کنید. سرویراستار یا سردبیر یا دبیر مجموعه مورد نظرتان را شناسایی کنید.
۹٫ نمونه ترجمه: کتابی در زمینه مورد نظرتان انتخاب کنید و حداقل پانزده صفحه از آن را ترجمه کنید. ترجمه را به صورت تایپ شده و خوانا، به همراه کپی متن اصلی برای ناشر ارسال کنید. حتما شرح سوابق کاری و نشانی و تلفن و ایمیل خودتان را به آن ضمیمه کنید. همچنین رونامه ای به متن اضافه کنید و در آن خودتان را معرفی کنید و به ناشر بگویید که مایلید کتاب ترجمه کنید، نمونه کارتان را ضمیمه کرده اید و تخصص های دیگرتان چیست.
۱۰٫ صبر: حالا باید منتظر جواب از ناشر باشید. انتظار نداشته باشید که همان اولین بار به شما جواب بدهند. با ناشران مختلف تماس بگیرید. ناامید نشوید. اگر توانایی کافی داشته باشید، ناشران همیشه به دنبال مترجم های خوب می گردند. اگر هم توانایی تان کافی نیست، فرصت خوبی است که مهارت هایتان را تقویت کنید.
