باید این واقعیت را بپذیریم که ملتی تنها هستیم. ملتی که دولت برگزیده ندارد و دولت غیربرگزیده اش به فکر سعادت مردم کشورش نیست. ملتی که شش میلیون نفر از جمعیتش، یعنی حدود ده درصد جمعیتش، درجهان آواره اند. ملتی که از حمایت ملت های دیگر هم برخوردار نیست. بپذیریم که نه دولت امریکا، نه دولت انگلیس و نه کشورهای دیگر، دلشان برای مردم ما نمی سوزد. نیروی راننده سیاست در دنیا اقتصاد است، و در این بحران اقتصادی که غرب را گرفته، کشورهای عرب شده اند ملجا و چشمه امید کشورهای غربی. به اندازه کافی در این مدت که در غرب بوده ام دیده ام که سازمان های خصوصی و دولتی غربی چه طور شعار حمایت از حقوق بشر در ایران سر می دهند و در خفا برای یک قرارداد ساده با ایران و چین و کشورهای عربی که در برابر آزادی شمشیرشان را از رو بسته اند، حاضرند ناموسشان را بفروشند.

بپذیریم که تنهاییم. اما این تنهایی یأس آور نیست، این تنهایی و وانهادگی همان وضعیتی است که به زعم سارتر در فلسفه اگزیستانسیالیستی اش، بشر باید بپذیرد. ما تنهاییم، پس مسئولیم. ما مسئول خودمانیم. ما تنها حامی خودمانیم. این واقعیت را بپذیریم. آن وقت آن هایی که چشم انتظار حمله امریکا و اسرائیل به ایرانند تا برای مردم سعادت بیاورند، دست را از بالای چشم هایشان برخواهند داشت و بر زانویشان خواهند گذاشت.

متأسفانه چیزهای دیگری هم در این مدت دیده ام که نه تقصیر غرب است و نه تقصیر دولت ایران. نویسنده های ایرانی کتاب هایشان را در خارج ایران منتشر می کنند، تعداد زیادی از این کتاب ها به زبان های دیگر هم ترجمه شده، اما این شش میلیون ایرانی که در دنیا پراکنده اند و برخی شان خوشبختانه وضعیت اقتصادی خوبی دارند، به ندرت با خرید یک جلد کتاب این نویسنده ها از آن ها حمایت می کنند. اگر قرار است روزی از فرهنگ معاصر ما میراثی بماند، حاصل زحمات همین نویسندگان و هنرمندان خواهد بود.

جایی درباره خاطرات شیرین عبادی، Iran Awakening نوشتم، کلی به من اعتراض کردند که چرا از این کتاب تعریف کرده ام، در حالی که خانم عبادی جایی گفته اند اسلام و دموکراسی در تعارض نیستند. جای دیگری درباره خاطرات هوشنگ اسدی، Letters to my Torturer نوشتم، گفتند این اسدی محکوم است، چرا که در زندان توبه کرده و در دهه شصت از جمهوری اسلامی طرفداری کرده. از طوبا و معنای شب شهرنوش پارسی پور که ترجمه شده تعریف کردم، گفتند مزخرف است. دو سه نفر با هم حزب تشکیل می دهند و جمعیت اعضایشان که به شش نفر رسید، فراکسیون تشکیل می دهند. و بعد البته هیچ دیالوگی بینشان ممکن نیست، چون بنیان ایدئولوژیکشان با هم ناسازگار است.

متأسفانه به کرات می بینم که به خاطر هزاران سال استبداد، مردم ما هم از درون مستبد شده اند. تفرد وجودمان را فرا گرفته. فقط برای کنسرت این یا آن خواننده پاپ ایرانی می شویم. اما کار به جاهای سخت که می رسد، مثل اینکه برویم به سایت آمازون و کتابی از یک نویسنده ایرانی سفارش بدهیم، یا به دوستان غربی مان رمان های ترجمه شده فارسی را هدیه بدهیم، هزار و یک دلیل پیدا می کنیم که این کار را نکنیم.

ملت تنهایی هستیم، اما مراقب باشیم که از هم منزوی نشویم.

برای همین سایت کوله پشتی ایرانی (Iranian Backpack) را راه انداختم، تا به سهم خودم به ترویج میراث فرهنگی معاصر ایرانی در خارج کشور کمک کنم. نشویم مثل قوم بشر که بعد از فروریزی برج بابل در چهارسوی عالم پراکنده شدند و زبانشان از هم جدا شد. اگر ملت ما با هم متحد باشد، هیچ قدرتی در دنیا نمی تواند پا بر رؤیاها و آرزوهای ما بگذارد.

یا حق،

آرش حجازی

فارغ از اینکه اصلا فیلتر کردن و سانسور عملی خلاف حقوق بشر و آزادی انتقال اطلاعات است، این هراس می تواند خودش نشانه پدیده تازه ای باشد: روابط انسان ها با هم برای عده ای نگران کننده است. پدیده تازه ای نیست، در تمام تاریخ، هروقت ساختارهای قدرت احساس می کردند جایگاه مردمی شان را از دست داده اند، یکی از اولین اقداماتی که می کردند، جلوگیری از تجمع مردم بود.

اما ظاهراً  “تجمع” معنای تازه ای پیدا کرده است. صفحه ها و گروه های طرفداران میرحسین موسوی در فیسبوک هزاران نفر عضو دارند که می توانند در کسری از ثانیه با هم ارتباط برقرار کنند، خبرها را منتقل کنند و با هم قرار بگذارند. وقوع این تجمع در عالم فیزیکی نامحتمل است. اینترنت جهان تازه ای را به روی جامعه ی بشری باز کرده است. گمان می کنم تمام کتاب های جامعه شناسی دانشگاه ها باید از اول نوشته بشوند.

فیلتر کردن این جوامع فقط شوق به ایجاد جوامع جدید، با امکانات جدید را دامن می زند.

آرش حجازی